سنگ بزرگ را چه كسي خواهد زد؟
باز خواني يك انتصاب
عصر يك روز گرم تابستاني مراسم با حضور وزير فرهنگ و ارشاد انجام شد. محمد حسین ملک احمدی پشت عنوان خود كلمهي «سابق» را ديد و دبیرکل سابق نهاد کتابخانههای عمومی کشور شد، منصور واعظي به صندلي او تكيه زد.
واعظي كه پیش از این مسئولیت ریاست سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران و ریاست مرکز طرح و برنامه ریزی و دبیري شورای سیاست گذاری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران را نیز برعهده داشته است با حفظ سمت دبیر شورای فرهنگ عمومی، دبير كل نهاد كتابخانههاي عمومي كشور شد.
چند روز بعد از اين انتصاب خبر گزاري مهر در گزارشي اعلام كرد :«اگر چه در خبری که چندی پیش بر روی تلکس خبری وزارت ارشاد رفت، نامی از «برکناری مدیر قبلی (ملک احمدی)» و دلیل انتخاب جایگزینی جدید برای او نیامد اما خاموش بودن گوشی های همراه مسئولان نهاد کتابخانه های عمومی کشور و قطع ارتباط آنها با رسانهها از چند روز پیش و حتی توبیخ مشاور پارلمانی دبیرکل پیشین به دلیل انجام مصاحبه با رسانهها خبر از اتفاقی جدید در این نهاد می داد که با حکم وزیر شایعات در مورد جایگزینی یکی از دو نفر «مدیرکل استان های وزارت ارشاد» و یا «دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور» به جای ملک احمدی تحقق یافت. به این ترتیب میتوان گفت یک بار دیگر شکافهای واقعی موجود میان وزارت ارشاد و نهاد غیر دولتی کتابخانه های عمومی آشکار شده است.»
اين نوع برخورد مسئولين با رسانهها و حرفها و وعدههاي مدير جديد كه پس از برگزاري اولين نشست مطبوعاتي او عنوان شده است احتمال وجود دستهايي را در اين انتصاب تقويت ميكند. چرا كه مدير جديد در مدت زمان كمي پس از حضور خود وعدههايي را داده است كه بعضي از همكاران تازه وارد او به هيئت امنا، اين طرحها را كارشناسي شده ميدانند. حال آنكه كارشناسي و برنامه ريزي عملي طرحهايي كه مبلغ 400 ميليارد تومان را تخمين ميزند ظرف مدتي كمتر از يكماه از انتصاب سخت قابل پذيرش است.
فصل گرم وعدهها و قولها
طبيعي است كه هر مديري وقتي به رياست يا دبيري ادارهاي منتصب ميشود برنامههايي در جهت ارتقا كيفي سازمان تحت امر خود دارد.
واعظي در اولين نشست مطبوعاتي خود پس از انتصاب به عنوان دبير كل هيئت امناي كتابخانههاي عمومي كشور از انتصابش به عنوان «اتمام دوره رکود و شروع دورانی جدید و پر تلاش برای کتابخانه های عمومی» یاد کرد.
او در همين راستا برنامههاي خود را ارائه داد كه از ميان آنها ميتوان به برنامههايي نظير، دو برابر شدن تعداد کتابخانه هاي سراسر کشور از 1750 واحد به 3000 واحد، افزايش خدمات اينترنتي و کتابخواني تا سقف يک ميليون ساعت، افزايش تعداد عناوين کتابهاي موجود از 15 ميليون جلد به 40 ميليون جلد، راه اندازي کتابخانه هاي مرکزي در تمام شهرستان ها از 2 واحد به 130 واحد اشاره کرد.
اين در حالي است كه بسياري از كتابخانههاي پايتخت ايران هنوز با مشكلات كوچكي روبرو هستند كارشناسان حوزه كتاب معتقدند با برطرف شدن آنها و تغييرات جزئي در بعضي از رويههاي اجرايي در کتابخانههای موجود در آنها بسياري از جوانان و نوجوانان دیده خواهند شد. بی شک رسيدگي به مشكلات جزئي كتابخانهها با هزينهي كم علاوه بر جلو گيري از رويا پردازي مسئولين جمعيت بسياري را به كتابخانهها خواهد آورد.
نا گفته پیداست پس از برطرف شدن مشكلات كوچك كتابخانههاي موجود سطح كشور هيچ كارشناسي با ساخت و ساز و تجهيز كتابخانهها همپاي كتابخانههاي روز دنيا مخالفت نخواهد كرد.
از سوي ديگر با حضور واعظي به عنوان دبير كلي هيئت امناي كتابخانههاي عمومي كشور شنیدهها خبر از تغییرات گسترده در حوزه معاونین و نیز چارت سازمانی این نهاد میداد که اولين نشانههاي آن با استعفاي 4 عضو خود شامل دکتر سيد جعفر شهيدي، محمدحسين ملک احمدي، فاطمه راکعي و معين تقوي و با انتصاب 4 عضو تازه شامل دکتر رضا داوري اردکاني، دکتر محبوبه مباشري، سيميندخت وحيدي و منصور واعظي، نمايان شد. و با انتصاب ناصر افراسیابی برای تصدی پست مدیرکل دفتر نظارت و ارزیابی عملکرد نهاد کتابخانه های عمومی - که تاکنون خالی مانده بود – وارد دور جديدي شد.
كي داده كي گرفته؟
واعظي مبلغ مورد نياز براي به اجرا در آمدن طرحهاي خود را 400 ميليار تومان اعلام كرده است. اين در حالي است كه منابع مالي نهاد شامل 18 ميليارد تومان بودجه مصوب مجلس شوراي اسلامي، نيم درصد درآمد شهرداريها بر اساس قانون مصوب مجلس است که تاکنون 100 ميليارد تومان آن هنوز محقق نشده است. واعظي همچنين به کمکهاي وزارت ارشاد و خيرين کتابخانه ساز که مجموع آن به بيش از 100 ميليارد تومان هم نمي رسد چشم دوخته است. حال آنكه از مبلغ 100 ميليارد تومان طلب نهاد کتابخانه ها از شهرداري هاي سراسر کشور، فقط 35 ميليارد تومان مربوط به شهرداري تهران است و با اين تفاصيل ، تحقق اين برنامه ها با ترديد مواجه است. از زمان طرح اين برنامه، کارشناسان حوزه فرهنگ نسبت به تحقق آن ابراز ترديد کردهاند، اما تاييد اين برنامه و تاکيد بر تهيه جدول زمان بندي و مالي آن از سوي هيات و نماينده معاونت راهبردي رياست جمهوري مسالهاي است که اميدها را براي تحقق آن بسيار کرده است. حال آنكه علاوه بر منابع دولتي و مشكلات موجود در جهت وصول مطالبات، هنوز اشخاص خيري كه قرار است مشكلات مالي كتابخانههاي عمومي كشور را برطرف كنند مشخص نشدهاند.
از اين رو بعضي از كارشناسان حوزه كتاب طرحها و كارشناسيهاي واعظي را به مهريهاي تشبيه ميكنند كه خانوادههاي عروس و داماد هنگام تعيين آن اين مثال قديمي را ميآورند كه «كي داده كي گرفته؟»
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پ.ن: اين يادداشت روز دو شنبه 30 مهر در صفحه كتاب روزنامه جام جم منتشر شده است.