تب سلفی‌گرفتن فروکش نکرده است

 منتشر شده در صفحه 5 روزنامه آرمان

 

آرمان- مرسده مقیمی: همه چیز از اسکار 2014 شروع شد؛ الن دی‌جنرس، مجری و کمدین مشهور آمریکایی که اجرای هشتادوششمین دوره اسکار را برعهده داشت در حاشیه این مراسم با دعوت از بازیگران مشهور حاضر در اسکار از آنها خواست تا یک عکس غیررسمی و توسط دوربین موبایل ثبت کنند. این عکس با عنوان «سلفی» به سرعت در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته شد به‌طوری که، یکی از پربینند‌ه‌ترین پست‌های شبکه‌های اجتماعی لقب گرفت. پس از آن موج سلفی‌گرفتن به راه افتاد، طبعا نه فقط در ایران بلکه در سراسر جهان اما، این موج در ایران به حدی بالا گرفت که تمام صفحات اجتماعی پر شد از عکس‌های سلفی‌ای که چهره‌های مطرح و مردم عادی از خودشان می‌گرفتند و با دوستان‌شان به اشتراک می‌گذاشتند.

 موج سلفی گرفتن آن‌قدر پیش رفت که هر جایی و در هر لحظه‌ای همه به فکر این بودند که عکس سلفی بیندازند و هرکس دنبال این بود که سلفی جذاب‌تری بگیرد تا تعداد لایک‌هایش بالا برود. این موج سلفی‌گرفتن وقتی برای جامعه‌شناسان جدی شد که در مراسم تشییع سیمین بهبهانی فردی که در آن ازدحام خودش را به زیر تابوت رسانده بود درحالی که با یک دستش تابوت را گرفته با دست دیگر مشغول گرفتن یک سلفی بود و عکاسی دیگر این لحظه را ثبت کرده بود. این عکس تا مدت‌ها چالشی جدی میان کارشناسان و حتی کاربران صفحه‌های اجتماعی ایجاد کرد. تا مدت‌ها این سوال پرسیده می‌شد که کسی که آن عکس را ثبت کرده، قصد داشته چه چیزی برای شرح سلفی‌اش بنویسد؟ مثلا اینکه من زیر تابوت بانو بهبهانی؟! تا مدت‌ها با این سلفی‌گیری‌ای که توسط عکاس یکی از خبرگزاری‌ها ثبت شده بود، طنزهای تلخی نوشته می‌شد و جامعه‌شناسان فکر می‌کردند به جواب این سوال که اهمیت لایک گرفتن چقدر بالا رفته که حتی مرگ آدم‌ها می‌شود وسیله‌ای برای بیشترشدن این لایک‌ها؟

حالا این سلفی‌گیری آن‌قدر فراگیر شده‌ است که تقریبا جزو ملزومات هر گردش و تفریحی به‌شمار می‌رود. حتی در مراسم رسمی افراد مختلف می‌ایستند تا اول سلفی‌شان را بگیرند. آخرین نمونه‌اش سلفی عطاران در اختتامیه‌ جشنواره فیلم فجر؛ او که برای اهدای سیمرغ بالای سن آمده بود ابتدا سلفی‌اش را گرفت بعد جایزه را اعلام کرد! حالا دیگر همگان گوشی‌هایی دارند که بتوانند با تمرکز و دقت با آن سلفی بگیرند. خیلی‌ از خانواده‌ها هم پایه‌های مخصوصی برای دوربین‌شان تهیه کرده‌اند تا بتوانند راحت با آن سلفی بگیرند. این موج حتی به تبلیغات شهری نیز رسیده است. کافی است در اتوبان‌ها بگردید تا تبلیغ‌های مختلفی را ببینید مبنی بر اینکه با فلان کالا سلفی بگیرید! چه اتفاقی می‌افتد که یک اقدام ساده توسط مجری اسکار تا این حد بزرگ می‌شود؟

 ثبت لحظه‌ باهم بودن مهم‌تر از لذتش نیست!

سحر خسروجردی، عکاس درباره این تبی که راه افتاده، می‌گوید: بخشی از عکاسی ثبت لحظه است اما واقعا دلیلی ندارد همه لحظه‌ها ثبت شود یا برای ثبت این لحظه‌ها دائما به فکر این باشیم که باید الان عکس بگیریم. گاهی باید تصویر و خاطره‌ای را در ذهن ثبت کرد. اینکه دائما تمرکزمان بر سلفی گرفتن و گذاشتنش روی شبکه‌های اجتماعی باشد و بعد هم بخواهیم دائما تعداد لایک‌ها و نظرات را چک کنیم دیگر فرصتی برای لذت بردن باقی نمی‌ماند. مهم‌ترین اتفاق باهم بودن است. اصلا برای همین هم هست که ثبتش می‌کنیم ولی این تمرکز صرفا روی عکاسی آن ماهیت با هم بودن را زیر سوال می‌برد.

 آدم‌ها دوست دارند دیده شوند

سعید کیایی، عکاس و مدرس دانشگاه درباره موج سلفی گرفتن به «آرمان» می‌گوید: اینکه موجی راه افتاده که توجه‌ها را به خود جلب کرده اتفاق خوبی است به شرط آنکه توجه‌های معطوف شده تنها خرج انتقاد و تخریب این جریان نباشد بلکه به‌زعم من باید روی جریانات اجتماعی تحلیل کرد چرا که سلفی گرفتن یک کنش نیست یک واکنش است؛ واکنش به مسائلی متعدد که ریشه در فرهنگ، اقتصاد، سبک زندگی مردم یک کشور و ... دارد. باید آن کنشی را که منجر به این واکنش شده بررسی و تحلیل کرد. این پژوهشگر ارتباطات با تاکید بر این‌که آدم‌ها دوست دارند خودشان را نشان بدهند و آن منِ خویشتن را به تصویر بکشند؛ می‌گوید: پیش‌ترها هم وقتی مردم به جایی برای گردش یا سفر می‌رفتند از آن طبیعت یا مکان خاص عکس می‌گرفتند و پا نوشت عکس‌شان توضیح می‌دادند که این عکس متعلق است به آخرین سفرم در فلان جا اما حالا با پیشرفت تکنولوژی فرصتی پیش آمده تا به جای ثبت صرفا آن مکان یا طبیعت خودشان جزئی از آن قاب باشند و این حس خوبی در شخص به وجود می‌آورد که به نظرم بد نیست. او در ادامه اضافه می‌کند: اینکه افراد با چه چیزی یا چه عکسی سلفی می‌گیرند، بستگی به این دارد که خودشان را با چه چیزی می‌بینند. کسی فکر می‌کند وقتی دیده می‌شود که با یک چهره مطرح عکس بگیرد؛ دیگری با اشیایی که دوستش دارد حس خوبی پیدا می‌کند، یکی با غذا و... دغدغه‌ دیده شدن دغدغه مهمی است که همه آن را دارند؛ افراد مطرح نظیر بازیگران یا کلا افرادی که صاحب رسانه هستند همیشه به نوعی این حس را در خود ارضا می‌کردند اما مردم عادی که رسانه در اختیار نداشتند هرگز نمی‌توانستند این حس را بروز دهند. حالا این تکثر رسانه این امکان را داده که هر فرد چندین رسانه داشته باشد؛ اینستاگرام، فیس‌بوک، توییتر، فید و ... در هر کدام از این رسانه‌ها شخص مخاطبانی دارد که او را دنبال می‌کنند؛ عده‌ای از دوستان نزدیک و اعضای خانواده هستند اما عده‌ای کسانی هستند که ممکن است هیچ‌گاه همدیگر را ندیده باشند و هرگز هم نبینند؛ حالا که شخص رسانه‌ای با مخاطبان متعدد و مختلف دارد فرصت این را دارد تا آن حس را ارضا کند و چرا نباید این کار را بکند؟ او ضمن تاکید بر پاپیولار بودن این نوع عکاسی می‌گوید: عکاس حرفه‌ای همیشه سعی بر این دارد مجموعه عوامل نظیر نور، رنگ، زاویه، پرسپکتیو و ... را درنظر بگیرد و بعد دکمه شاتر را فشار دهد اما در سلفی گرفتن فقط این ثبت حس و حال آن لحظه است که اهمیت دارد؛ یک سلفی می‌تواند فولو باشد اما حس بسیار خوبی را به بیننده منتقل کند. مجموعه‌ عوامل ذکر شده سبب می‌شود این موج محبوب بماند و مردم بعد از گذشت یک سال از ابداعش همچنان به آن متمایل و علاقه‌مند باشند. او در پایان تاکید می‌کند: امیدوارم پژوهشگران ارتباطات به‌صورت جدی و طبق نظریات موجود در علم ارتباطات این پدیده را تحلیل کنند و صرفا با دید انتقادی از کنارش عبور نکنند

/ 0 نظر / 22 بازدید