ابراهیمی، استاد ادبیات تعلیمیِ کودکان

به تازگی و پس از انتشار رمان پنج جلدی «بر جاده های آبی سرخ» نوشته نادر ابراهیمی، از سوی انتشارات روزبهان، ناشر اختصاصی آثار او اعلام شد که به زودی قرار است آثار مربوط به کودکان و نوجوانان این نویسنده پرکار همروزگار ما نیز به دست نشر سپرده شود.

بر آن شدیم تا نگاهی هرچند گذرا بر آثار کودک و نوجوان برنده جایزه‌ اول فستیوال كتاب‌های كودكان توكیو، ژاپن، جایزه‌ی اول - سیب طلایی - براتیسلاوا، و جایزه‌ی اول تعلیم و تربیت از یونسكو و همچنین برگزیده از سوی «آكادمی المپیك» همایش فردوسی و اخلاق پهلوانی ، و برنده جایزه بزرگ جشنواره‌ كتاب كودك كنكور نوما، (ژاپن ١٩۷٨) و برگزیده از سوی هیات داوران بزرگسال كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان، و برنده جایزه‌ كتاب برگزیده ازسوی هیات داوران خردسال بیندازیم.

در این مجال کوتاه آثار ابراهیمی در حوزه کودک و نوجوان را که در حدود 50 عنوان کتاب است به سه گروه 1 – داستان ها، که در آن ها او به آفرینش ادبی پرداخته 2 – تصویر سازی های او برای کتاب های کودک و 3 – تئوری پردازی های او برای کتاب های کودکان می پردازیم.


ebrahimi.jpg

1 - داستان ها، آفرینش ادبي

اگر چه همانطور که گفته شد نمی توان در این مجال اندک به همه جوانب آثار فراوان او پرداخت اما می توان به بعضی از تکنیک های بارزی که بیشتر توسط این نویسنده استفاده شده است اشاره کرد.

به نظر می آید لحنِ زبان نادر ابراهیمی در بسیاری از کارهای کودک و نوجوان از سن مخاطب هدف او فراتر رفته است. این مسئله وقتی با روانی کلام و لحظه پردازی های به جای او توأم می شود از نظر روانی توقع مخاطب ـ کودکان و نوجوانان ـ را از خودش بالا می برد. او می کوشد تا با بالا رفتن این توقع به کودکان و نوجوانان آموزه هایی ارزشمند چون عشق به میهن، منش پهلوانی، و دیگر آموزه هایی که در ظاهر برای سن مخاطب هدف بزرگ به نظر می رسد را بیاموزد.

او به مرور مخاطبانی را تربیت می کند و با بالا بردن توان ذهنی مخاطبان خود توالی وقوع حادثه را در داستان ها به هم می زند و دو یا چند واقعه را همبسته با هم ولی در چند موقعیت زمانی و مکانی دنبال می کند. بنا بر این با پس و پیش کردن ماجراها ضمن ایجاد جذابیت، سازمان خطی ÷یرنگ داستان را در هم می ریزد و گره می آفریند تا ذهن خواننده را به فعالیت و مشارکت وا دارد.

بخش دیگری از فعالیت ابراهیمی برای کودکان ترجمه های اوست که به دلیل کمی تعداد بیشتر اوقات نادیده گرفته می شود.

او در سه ترجمه کتاب کودکی که برای کودکان و نوجوانان دارد به علیت آشنایی کامل با امکانات ادبیات فارسی با دست باز به نوعی وارد داستان می شود که داستانی ذهنی چون آدم آهنی تدهیوز را که در فضایی به دور از ذهن کودک ایرانی است، باور پذیر جلوه می دهد.

از دیگر کارهای او در ترجمه معرفی نویسندگان جدید با ویژگی های خاص است که در این مجال کوتاه نمی توان بیش از این به آن پرداخت.

به طور کلی آفرینش های ادبی او را می توان نه فقط برای کودکان و نوجوانان دانست. اندیشه های ایده آلیستیِ رها شده در این داستان ها در تلاش است کودکان و نوجوانانی با دید باز و آرمانگرا برای ایران فردا، تربیت کند. از همین رو می توان در زمانی دیگر آثار او را به دو گروه قبل و بعد از انقلاب اسلامی تقسیم کرد.

او بعد از انقلاب بیشتر از قبل فضا را برای آشنا کردن کودکان و نوجوانان ایران با مشاهیر و امکانات ملی و بزرگان مذهب باز می بیند. می دانیم که بخش عمده کارهای کودکان و نوجوانان او بعد از انقلاب اسلامی مان به آشنایی با معادن و ذخائر ایران(مثل «فرهنگ فراورده های فلزی ایران» یا «مثل پولاد باش پسرم، مثل پولاد» و یا ...)، نو سازی حکایت های خوب قدیم (مثل «حکایت دو درخت خرما» یا«آن شب که تا سحر» و ... ) و ... اشاره کرد.

2 – تصویر سازی‌ها

تصویر سازی های او از پنج عنوان تجاوز نمی کند اما این پنج عنوان در نوع خود و با توجه به زمان انجام ویژگی هایی دارد که به اشاره به آنها می پردازیم.

او با ذهنی نو جو و با استفاده از وسائل و امکانات در دست برای تصویر سازی های خود، نظریاتش را در این زمینه به نمایش در می آورد. همگونی تصاویر ساخته شده توسط او با داستان های نوشته شده از نظر مفهومی و توجه به ظرائف او را در این حیطه نیز صاحب سبک نشان می دهد.

او اگر چه نظریات تجربه شده خود در را بعد ها در کتابی با عنوان «مقدمه ای بر مصور سازی کتاب کودک» بیان می کند، اما استادی خود را با به اجرا در آوردن این نظریات، پیش از اینها ثابت کرده است.

3 – تئوری پردازی ها

او در نظریه پردازی ادامه دهنده راه کسانی چون صمد بهرنگی و محمد کیانوش است. اما تفاوت ابراهیمی با دیگران در دو چیز است. 1 – او مثل بهرنگی و کیانوش و حتی باغچه بان در بخش های مختلف باز نماند و 2 – او تمامی ان چیز هایی را که تجربه کرده است را نوشته است.

او در این نظریه پردازی ها به رسم الخط فارسی نویسی برای کودکان اهمیت فراوان می دهد. از دیگر مسائلی که بسیار به آن اشاره می کند پرداختن به طرح در آفرینش ادبی است.

او در داستان نویسی، نثر و زبانی سالم و سلیس دارد و به سلامت زبان برای کودکان پایبند است و به شکل کتابی زبان برای کودکان تأکید دارد.

همانطور که گفته شد، نمی توان در این نوشته کوتاه بع تمام وجوه آثار ابراهیمی پرداخت اما می توان با توجه به ویژگی های گفته شده فعالیت های او نتیجه گرفت که ابراهیمی در آثار خود به تعلیمی بودن آثار برای کودکان توجه خاصی دارد.

آرمان گراییِ جدایی نا پذیر از نوشته های ابراهیمی، او را به استاد ادبیات تعلیمی برای کودکان و نوجوانان تبدیل کرده است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

پ.ن ۱ :‌ این یادداشت در تاریخ ۲۷ - ۶ - ۱۳۸۶ سه شنبه در صفحه ۱۶ روزنامه تهران امروز منتشر شده است.

پ.ن ۲ : با تشکر از نگار پدرام

/ 1 نظر / 14 بازدید